Soms moet je het ook gewoon doen.

Wie Annelies Hofstede spreekt, begrijpt al snel waarom juist in Thesinge een initiatief als EcoThesinge kon ontstaan. Ze werd er geboren, net als haar ouders en grootouders, en kent het dorp en zijn bewoners goed. Inmiddels wonen er ook veel mensen die van elders naar Thesinge zijn gekomen. Maar één ding is volgens haar gebleven: mensen steken er graag samen de handen uit de mouwen.

“Het is een dorp dat vrij hecht is, ook in het organiseren van dingen”, vertelt Annelies. Als voorbeeld noemt ze het dorpshuis, dat kan rekenen op zo’n veertig vrijwilligers. “Dat is wel een soort dynamiek die hier is ontstaan. Daar moet je heel zuinig op zijn.”

Zelf draagt ze daar behoorlijk aan bij. Ze is penningmeester van het dorpshuis én vanaf de oprichting betrokken bij energiecoöperatie EcoThesinge. Eerst als secretaris-penningmeester, tegenwoordig alleen nog als penningmeester.

Niet blijven praten, maar beginnen

EcoThesinge ontstond vanuit een ambitie die even eenvoudig als groot was: in 2030 in en rond Thesinge evenveel energie opwekken als er wordt gebruikt. Daar was in het dorp al vaker over gesproken. Tot een aantal inwoners tijdens een bijeenkomst besloot dat praten alleen niet genoeg was. “Er waren daadwerkelijk een aantal mensen die zeiden: oké, maar dan gaan we nu ook echt iets doen.”Dat werd het begin van EcoThesinge.

De coöperatie wilde duurzame energie lokaal opwekken en tegelijkertijd inwoners helpen bij het verduurzamen van hun woning en energiegebruik. Het eerste grote project werd een zonnedak op het bedrijfspand van een ondernemer in het dorp.

De constructie was helder. EcoThesinge huurt het dak, de zonnepanelen zijn eigendom van de coöperatie en ook de opbrengsten komen bij de coöperatie terecht. Leden brachten zelf een substantieel deel van het benodigde geld bijeen. Voor het resterende deel was externe financiering nodig. Andere energiecoöperaties wezen EcoThesinge op Fonds Nieuwe Doen. “Zij zeiden: als je zo’n project wilt doen, dan is Fonds Nieuwe Doen daar uitermate geschikt voor.”

168 zonnepanelen

In 2023 ging het zonnedak van start. Er liggen 168 zonnepanelen die jaarlijks circa 63.000 kWh groene stroom opwekken. De opgewekte energie wordt via Energie VanOns verkocht. Daarmee wordt duurzame energie die in de regio wordt opgewekt ook weer in de regio aangeboden.

Voor EcoThesinge was het zonnedak niet alleen een duurzaam project, maar ook een financieel model. Het idee was dat er na verloop van tijd geld zou overblijven dat opnieuw in de gemeenschap kon worden geïnvesteerd.

De werkelijkheid bleek weerbarstiger. De vergoeding voor zonne-energie daalde sterk. Daardoor levert het project financieel minder op dan bij de start werd verwacht. Als de huidige omstandigheden aanhouden, verwacht Annelies dat het zonnedak uiteindelijk ongeveer kostendekkend zal zijn.

Maar daarmee is het project voor haar bepaald niet mislukt. “Als penningmeester kijk ik natuurlijk naar de cijfers. Maar inhoudelijk doen we wat we wilden doen: we wekken groene stroom op in de regio.”

Het makkelijkste onderdeel? De financiering

Een energiecoöperatie oprichten en vervolgens een zonnedak realiseren bleek ondertussen een flinke klus. Contracten met deelnemers, de aansluiting op het elektriciteitsnet, subsidievoorwaarden, afspraken met de dakeigenaar: er moest veel worden uitgezocht.

Annelies had vooraf verwacht dat er voor dit soort projecten inmiddels wel ergens een duidelijk stappenplan zou liggen. Dat viel tegen.

“Zo’n feest was het niet. We hebben heel veel dingen zelf moeten uitzoeken.” Eén onderdeel sprong er voor haar juist in positieve zin uit: de financiering van Fonds Nieuwe Doen. “Ik denk dat dat het allermakkelijkste was. En dat was nota bene de grootste financiering in het hele project.”

Niet omdat het geld zomaar werd verstrekt, benadrukt ze. Juist omdat het proces helder was. “Er zijn duidelijke kaders waar je binnen valt. Je valt er wel of niet binnen. Je sluit een contract met elkaar en je weet duidelijk wat de verplichtingen over en weer zijn.” Voor een vrijwilligersorganisatie die ondertussen nog talloze andere zaken moet regelen, maakt juist die duidelijkheid verschil.

De wereld veranderde, EcoThesinge veranderde mee

Sinds de start van het zonnedak is de energiewereld snel veranderd. Lagere vergoedingen voor zonne-energie en problemen rond netcapaciteit maken nieuwe opwekprojecten voor EcoThesinge op dit moment moeilijk rendabel.

Daarmee is ook de oorspronkelijke ambitie om in 2030 evenveel energie op te wekken als het dorp gebruikt uit beeld geraakt. Maar de coöperatie zelf staat allerminst stil. “Het geeft ook ruimte”, zegt Annelies. “Als je zo’n coöperatie eenmaal hebt, is het formele allemaal geregeld. Je hebt de vorm, je hebt de mensen en je hebt de aansluiting met je leden.” En dus verschuift de aandacht.

EcoThesinge organiseert energiecafés en informeert inwoners over actuele onderwerpen rond verduurzaming. Eerder hielp de coöperatie bewoners bijvoorbeeld om een onafhankelijke energiescan van hun woning te laten uitvoeren. Nu wordt gekeken naar nieuwe ontwikkelingen zoals energiegemeenschappen en collectieve energieopslag.

Ook wordt samengewerkt met andere energiecoöperaties. Want waarom zou ieder dorp afzonderlijk het wiel opnieuw uitvinden?

Een batterij in het dorpshuis

Een mooi voorbeeld daarvan staat inmiddels in het dorpshuis van Thesinge. Op het gebouw liggen meer dan honderd zonnepanelen. Samen met EcoThesinge onderzoekt het dorpshuis nu wat batterijopslag voor zo’n maatschappelijke accommodatie kan betekenen.

De batterij is geleverd door energiecoöperatie Zonnedorpen uit Zijldijk. Daarmee wordt in de praktijk onderzocht hoe opgewekte energie slimmer kan worden gebruikt in een gebouw waar het energiegebruik gedurende de dag sterk wisselt.

Het typeert de manier waarop Annelies naar de energietransitie kijkt. Niet wachten tot alle antwoorden bekend zijn, maar experimenteren, kennis delen en ontdekken wat werkt.

Tegelijkertijd blijft ze realistisch. Thesinge telt ongeveer 250 woningen. De mogelijkheden en menskracht zijn dus niet onbeperkt. Juist daarom zoekt EcoThesinge actief samenwerking met andere coöperaties en kennisorganisaties.

“Gewoon af en toe de koppen bij elkaar. Al is het maar met een kop koffie. Dan stem je weer even af: zijn wij nog met het goede bezig? Hebben zij goede ideeën? Kunnen we samen iets oppakken?”

Gewoon beginnen

Wat zou Annelies andere dorpen of organisaties adviseren die zelf een duurzaam initiatief overwegen? Over het antwoord hoeft ze niet lang na te denken. “Gewoon beginnen.” Natuurlijk moet je nadenken, rekenen en mensen meekrijgen. Maar er komt ook een moment waarop iemand moet zeggen: nu gaan we het doen.

“Dit zijn bij uitstek onderwerpen waar je heel lang over kunt praten. Over wat je allemaal ooit van plan bent. Soms moet je het ook gewoon doen.” Misschien is dat wel precies wat een Nieuwe Doener kenmerkt.

Niet dat alles volgens plan verloopt. Niet dat je vooraf alle antwoorden hebt. Maar dat je samen begint, onderweg leert en bij iedere nieuwe werkelijkheid opnieuw kijkt wat er wél mogelijk is.

In Thesinge doen ze dat inmiddels al een paar jaar. Met 168 zonnepanelen op een dak, een betrokken groep dorpsbewoners en alweer nieuwe ideeën voor de toekomst.