Nieuwe Doener van het eerste uur Willem Schaap kijkt niet graag achterom. Liever richt hij zijn blik op de volgende uitdaging. Toch begint het verhaal van Energiecoöperatie Zonnedorpen met één beslissing die ruim tien jaar geleden werd genomen. Niet omdat daarmee alles werd opgelost, maar omdat daarmee alles kon beginnen.

Het idee was even eenvoudig als ambitieus. Een zonnepark voor een aantal dorpen rond ’t Zandt, waarbij niet alleen mensen met een eigen dak of spaargeld konden profiteren van duurzame energie, maar juist ook inwoners die zelf niet konden investeren.

“Wij hebben dat park zo opgezet dat iedereen eraan kon deelnemen. De afnemers hoefden niet zelf te investeren. Ook de bijstandsmoeder kon op die manier meedoen aan de energietransitie. Dat vonden wij heel belangrijk,” vertelt Willem Schaap.

Voor de aanleg van het eerste zonnepark ontving Zonnedorpen een lening van Fonds Nieuwe Doen. Daarmee behoorde de coöperatie tot de eerste initiatieven die door het fonds werden gefinancierd.

Ruim tien jaar geleden ging de eerste schop de grond in voor een zonnepark. Vandaag ontwikkelt diezelfde coöperatie slimme energiesystemen om netcongestie te helpen verminderen. Dat contrast laat zien hoeveel er in de tussentijd is gebeurd.

Tijdens de energiecrisis groeide het aantal deelnemers sterk. Zonnedorpen bleef de afgesproken stroomprijs leveren, terwijl de marktprijzen fors stegen. Later volgde een uitbreiding van het zonnepark. En bijna ongemerkt verbreedde ook de ambitie van de coöperatie zich.

Waar het ooit begon met duurzame stroom, helpt Zonnedorpen inwoners tegenwoordig ook met het verduurzamen van hun woning. Er zijn duurzaamheidsadviseurs actief, bewoners worden geholpen bij subsidieaanvragen en kunnen gebruikmaken van collectief aangeboden warmtepompen.

“We hadden het geld om te beginnen. Toen hebben we ook een project opgezet waarbij we bewoners begeleiden bij het verduurzamen van hun huizen.”

Die uitspraak vat de ontwikkeling misschien nog wel het best samen. De eerste lening was geen eindpunt, maar het begin van een beweging die zich stap voor stap bleef ontwikkelen.

En zoals dat vaker gaat bij pioniers, diende de volgende uitdaging zich vanzelf aan. Steeds meer zonnepanelen. Steeds meer warmtepompen. En daarmee ook steeds meer druk op het elektriciteitsnet. Waar de één vooral een probleem ziet, ziet Schaap een nieuwe vraag die om een oplossing vraagt.

“Wij willen ons niet vermoeien met de kabels in de grond. Dat is voor de netbeheerder. Wij zijn gaan kijken wat we zelf konden oplossen.”

Dat leidde tot de ontwikkeling van een eigen energiemanagementsysteem (EMS). Samen met een aantal IT-specialisten van de coöperatie ontwikkelde Zonnedorpen software die voorspelt hoeveel energie een woning nodig heeft, rekening houdt met de weersverwachting en thuisbatterijen automatisch aanstuurt. Zo worden pieken op het elektriciteitsnet verminderd en wordt duurzame energie slimmer benut.

Voor de aanschaf van deze batterijen verstrekte Fonds Nieuwe Doen opnieuw een lening. Daarmee droeg het fonds opnieuw bij aan een volgende stap in de ontwikkeling van de coöperatie.

Pionieren. Delen. Verbinden.

Die drie woorden vormen de rode draad in het verhaal van Zonnedorpen. Nieuwe oplossingen ontwikkelen, kennis delen met andere energiecoöperaties en samen werken aan een energietransitie die lokaal georganiseerd blijft.

Voor Fonds Nieuwe Doen laat het verhaal van Zonnedorpen zien wat er kan ontstaan wanneer een goed idee op het juiste moment de ruimte krijgt om te groeien. Wat begon met één zonnepark, groeide uit tot een energiecoöperatie die zich blijft aanpassen aan nieuwe uitdagingen en steeds opnieuw zoekt naar oplossingen met maatschappelijke waarde.