Dit jaar bestaat De Holm in Den Andel tien jaar. Wat begon als een spontaan initiatief van twee buurvrouwen is uitgegroeid tot een levendige plek waar mensen werken, leren, zorgen en elkaar ontmoeten. Sandra en Marja zijn het type initiatiefnemers dat niet blijft praten over plannen, maar gewoon begint. Echte Nieuwe Doeners.
“We hadden geen plan. We zijn gewoon begonnen.”
De aanleiding lag ruim tien jaar geleden, toen de basisschool in het dorp haar deuren sloot. Voor veel dorpen betekent zo’n moment het begin van verdere verschraling van voorzieningen. Sandra en Marja wilden juist het tegenovergestelde: nieuwe bedrijvigheid en nieuwe verbinding in het dorp.
Toen de school leeg kwam te staan, kregen ze het gebouw een jaar in bruikleen van de gemeente. Ze begonnen klein, met tafels waarop tweedehands spullen werden verkocht. Het winkeltje liep meteen goed. “We wilden iets doen voor het dorp”, vertellen ze. “Als een school verdwijnt, moet je zorgen dat er nieuwe verbinding ontstaat.”
Een uitgewerkt plan was er nog niet. Dat hield hen niet tegen. Ze begonnen gewoon, eerst met het winkeltje, daarna met activiteiten en steeds meer ideeën voor het gebouw. Die aanpak bleek te werken: stap voor stap groeide De Holm uit tot een plek waar steeds meer mensen uit het dorp en de regio samenkomen.
Het gebouw kopen
Na dat eerste jaar moest er een besluit komen over de toekomst van het pand. Sandra en Marja wilden het gebouw graag kopen, maar dat bleek geen eenvoudig proces. Uiteindelijk bracht een aantal partijen de oplossing dichterbij.
“Via Dorine Sibbens van de provincie kwamen verschillende partijen bij elkaar: de gemeente, Fonds Nieuwe Doen en Katalys. Iedereen zat eigenlijk een beetje op elkaar te wachten. Toen de gemeente garant wilde staan voor de leningen, durfde iedereen het aan.”
De aankoop van het pand werd mogelijk dankzij twee leningen: één van Fonds Nieuwe Doen en één van Katalys, ieder voor de helft. Daarnaast werd ook een crowdfundingactie opgezet. Daarmee was de basis gelegd voor het initiatief dat inmiddels tien jaar bestaat.
Stap voor stap verder bouwen
Vanaf dat moment ontwikkelde De Holm zich stap voor stap. Eerst het winkeltje, daarna koken voor het dorp en steeds meer activiteiten organiseren. In het begin waren Sandra en Marja niet bezig met een strak verdienmodel. “We waren niet zo inkomsten gedreven. We zijn gewoon begonnen met dingen doen.” Omdat het initiatief vanaf nul werd opgebouwd, bleven de kosten beperkt. Naarmate de activiteiten groeiden, groeide ook de exploitatie mee.
De lening van Fonds Nieuwe Doen speelde daarbij een belangrijke rol. “Het ging eigenlijk heel simpel. Wij hadden helemaal geen verstand van financiering. Maar bij Fonds Nieuwe Doen weet je precies waar je aan toe bent. Je weet hoeveel je elk jaar moet betalen.” Waar Fonds Nieuwe Doen vooral hielp met de financiering, ondersteunde Katalys het initiatief ook op andere manieren, bijvoorbeeld met praktische ondersteuning zoals een cursus boekhouden. Inmiddels zijn de leningen bijna volledig afgelost. De lening bij Fonds Nieuwe Doen loopt nog tot eind 2028.
Een broedplaats voor werken, zorgen en ontmoeten
Wat begon met een kringloopwinkel is uitgegroeid tot een veelzijdige dorpsplek. De Holm omschrijft zichzelf als een broedplaats voor werken, zorgen, leren en meedoen. De activiteiten zijn georganiseerd in verschillende ‘expedities’: een kringloopwinkel, een keuken, een thuiskamer en een maakplaats.
In de thuiskamer wordt inmiddels gewerkt aan een volgende stap: een dorpsloket en zorgloket. “De zorg verandert. Er wordt steeds meer van mensen zelf verwacht. Met een dorpsondersteuner willen we de schakel zijn tussen inwoners, vrijwilligers en professionele zorg.” De Holm werkt daarvoor samen met onder meer Buurtzorg, TSN en verschillende huisartsenpraktijken in de regio, zoals in Warffum, Eenrum en Baflo. Zo ontstaat een netwerk waarin vragen uit het dorp sneller worden opgepakt en mensen makkelijker ondersteuning vinden.
De kracht van de samenwerkers
De echte motor achter De Holm is een grote groep vrijwilligers. Binnen De Holm worden zij ‘samenwerkers’ genoemd. Tussen de veertig en tachtig mensen zijn op verschillende manieren actief bij het initiatief betrokken. Zij runnen het winkeltje, helpen in de keuken, organiseren activiteiten en gaan eropuit in het dorp.
Volgens Sandra en Marja is dat de sleutel tot het succes van De Holm. Door samenwerker te zijn krijg je er veel voor terug: vriendschappen, verbinding en het gevoel dat je iets kunt betekenen. Mensen doen hier dingen waar ze goed in zijn. De Holm richt zich nadrukkelijk op iedereen in het dorp en de regio. Ook mensen die kwetsbaar zijn of dreigen te vereenzamen vinden hier een plek. Juist door samen dingen te doen ontstaat er verbinding.
De toekomst van De Holm
Na tien jaar staat De Holm stevig op de kaart. Tegelijkertijd brengt het succes ook nieuwe vragen met zich mee. Sandra en Marja werken inmiddels bijna fulltime in het initiatief, grotendeels vrijwillig. “Wij vormen een soort basis onder De Holm. Maar we moeten ook nadenken over de toekomst. Hoe zorgen we dat het initiatief blijft bestaan, ook zonder ons?”
In de afgelopen jaren heeft De Holm een kleine reserve opgebouwd. Daarmee is onlangs voor het eerst een coördinator aangesteld, voor 24 uur per week en voor de duur van twee jaar. Volgens Sandra en Marja ligt daar een belangrijke uitdaging voor de toekomst. De maatschappelijke waarde van De Holm wordt door iedereen gezien en men maakt er graag gebruik van. Maar daar staat nog geen structurele financiële waardering tegenover. Wel staat de gemeente als grootste belanghebbende inmiddels open voor gesprekken hierover.
Tip voor andere initiatieven
Tot slot hebben Sandra en Marja nog een advies voor andere dorpsinitiatieven die een gebouw willen kopen of verbouwen. Zoek medestanders en werk samen, in het dorp maar ook met organisaties die kunnen helpen met financiering of advies. “Daar moet je echt tijd in investeren.”
Hun belangrijkste les uit tien jaar De Holm is eenvoudig: begin gewoon. “Wij hadden in het begin nog geen perfect plan. Maar als je een plan maakt, neem dan ook meteen de financiering van de organisatie mee. Denk dus niet alleen aan het gebouw, maar ook aan de mensen die het draaiende houden.”
